Wielu rodziców zastanawia się, czy dzieci mogą pić kawę. Zdania naukowców na ten temat są podzielone. Według specjalistów podawanie najmłodszym kofeiny może być niebezpieczne. Czy istnieje zatem jakaś alternatywa dla standardowego napoju kofeinowego? Czy można kupić specjalną kawę dla dzieci? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule.
Niebezpieczna kofeina?
Kofeina jest substancją psychoaktywną z grupy stymulantów. Można ją znaleźć nie tylko w kawie, ale również w herbacie, guaranie, a nawet w kakao. Bywa również składnikiem popularnych napojów, takich jak Pepsi czy Coca-cola. Napoje typu cola zawierają ok. 10 mg kofeiny w 100 ml, czyli ok. 50 mg w półlitrowej butelce. W filiżance kawy jest jej zwykle od kilkudziesięciu do ponad 100 mg – zależnie od ziaren, ilości kawy i metody parzenia (zobacz, ile kofeiny ma kawa z różnych metod parzenia). Należy wziąć pod uwagę, jakie ilości słodkich napojów typu Cola są spożywane przez nasze dzieci – duża butelka coli może dostarczyć dziecku tyle kofeiny co filiżanka kawy.
Według EFSA (2015) u dzieci i młodzieży do 3 mg kofeiny na kilogram masy ciała dziennie ze wszystkich źródeł nie budzi zastrzeżeń – dla dziecka ważącego 20 kg to ok. 60 mg, czyli mniej niż w jednej filiżance kawy. To górna granica bezpieczeństwa, a nie zalecana ilość: dziecko nie potrzebuje kofeiny. Zanim podasz dziecku napój z kofeiną, zapytaj pediatrę.
Dlaczego rodzice boją się podawać dzieciom kawę?
Większość rodziców sądzi, że kawa jest niebezpieczna dla rozwoju dziecka. Skąd wzięła się ta teoria? Otóż w latach 80. twierdzono, iż osoby, które regularnie sięgają po napoje kofeinowe, są bardziej narażone na osteoporozę, gdyż kawa przyspiesza usuwanie wapnia z organizmu. Uważano, że spożywanie kofeiny w dzieciństwie prowadzi do zahamowania wzrostu. Dziś wiadomo, że kofeina tylko w niewielkim stopniu zwiększa wydalanie wapnia, a teoria o hamowaniu wzrostu nie znalazła potwierdzenia w badaniach. Nie znaczy to jednak, że kawa jest dla dzieci dobrym napojem – kofeina może u nich zaburzać sen i powodować rozdrażnienie, a słodzone napoje z kofeiną (cola, słodkie napoje kawowe) dostarczają dodatkowo dużo cukru.
Co powoduje picie kawy? Jakie mogą być skutki spożywania kofeiny przez dziecko?
Dzieci ważą mniej niż dorośli, więc ta sama ilość kofeiny działa na nie silniej – nawet niewielka porcja może wywołać pobudzenie, niepokój i rozdrażnienie. Ponadto regularne spożywanie napojów kofeinowych przyczynia się do zaburzeń snu. Należy również pamiętać, że organizm przyzwyczaja się do kofeiny, a po jej odstawieniu mogą pojawić się bóle głowy, zmęczenie i drażliwość.
Od ilu lat można pić kawę? W jakim wieku spożywanie kofeiny jest bezpieczne?
W naszym kraju uważa się, że kawa to napój dla dorosłych. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA, 2015) podaje dla dzieci i młodzieży limit 3 mg kofeiny na kilogram masy ciała dziennie ze wszystkich źródeł. Przykładowo:
- dziecko ważące 20 kg – do ok. 60 mg;
- dziecko ważące 30 kg – do ok. 90 mg;
- dziecko ważące 40 kg – do ok. 120 mg;
- nastolatek ważący 50 kg – do ok. 150 mg;
- dorośli – do 400 mg (jednorazowo do 200 mg), w ciąży i podczas karmienia piersią – do 200 mg.
To górne granice bezpieczeństwa, a nie zalecane ilości. Limit dotyczy kofeiny ze wszystkich źródeł – pamiętaj, że kofeina jest zawarta również w herbacie, coli czy czekoladzie, a napojów energetycznych w Polsce nie wolno sprzedawać osobom poniżej 18 lat. Jeśli starsze dziecko pije już napoje z kofeiną, pilnuj, aby łącznie nie przekraczało tego limitu.
Kawa dla dzieci – co wybrać zamiast zwykłej kawy?
Gdy już wiesz, ile kofeiny uznaje się za bezpieczne, czas zastanowić się, co podać dziecku zamiast zwykłej kawy. Zwykła kawa nie jest napojem dla dzieci. Jeśli starsze dziecko lub nastolatek pije napoje z kofeiną, zwracaj uwagę, czy nie robi się rozdrażnione, lękliwe, agresywne lub nadpobudliwe. Innymi niepokojącymi objawami są nudności, drżenie, bezsenność i obniżony nastrój. Jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów, odstaw kofeinę i porozmawiaj z pediatrą.
Zamiast zwykłej kawy dzieciom podaje się najczęściej kawę zbożową – napój z palonych zbóż (np. jęczmienia i żyta), cykorii lub buraka cukrowego, który naturalnie nie zawiera kofeiny. Smakuje podobnie do kawy i zwykle pije się ją z mlekiem, więc maluch może ją pić o każdej porze. Kawa bezkofeinowa ma śladowe ilości kofeiny, dlatego dla dzieci lepszym wyborem jest kawa zbożowa. Niemowlętom nie podawaj kawy zbożowej ani innych napojów poza mlekiem i wodą bez konsultacji z pediatrą – podobne zasady dotyczą herbaty, o czym piszemy we wpisie od kiedy dziecko może pić herbatę.
Dlaczego nie warto podawać dziecku cappuccino?
Wielu osobom wydaje się, że dobrą alternatywą dla klasycznej kawy jest cappuccino, bo smakuje łagodniej. To jednak pozory. Cappuccino zawiera tyle kofeiny, ile espresso użyte do jego przygotowania – mleko łagodzi smak, ale nie zmniejsza ilości kofeiny. Gotowe napoje kawowe, kawy smakowe w proszku oraz latte czy cappuccino z syropami zawierają do tego dużo cukru, który sprzyja próchnicy. Podobnie jest z colą i innymi słodkimi napojami z kofeiną. Jeśli więc dziecko ma pić coś „jak kawa”, wybierz kawę zbożową z mlekiem, bez cukru albo z jego niewielką ilością.