Dziurawiec zwyczajny, czyli ziele świętojańskie, znany jest od wieków. Sprawdź, gdzie rośnie, jak przygotować napar, do czego wykorzystywano go w medycynie ludowej i dlaczego przed jego użyciem trzeba sprawdzić, czy nie wchodzi w interakcje z przyjmowanymi lekami. 

Gdzie rośnie dziurawiec?

Dziurawiec zwyczajny, potocznie zwany zielem świętojańskim, to gatunek należący do rodziny dziurawcowatych, powszechnie występuje w Europie, na północy Afryki oraz na zachodzie Azji. Dotarł również do Ameryki Północnej i Południowej, na południe Afryki, do Australii i Nowej Zelandii, gdzie doskonale się zaaklimatyzował. 

W Europie znany jest od tysiącleci, wiadomo, że Starożytni Grecy wykorzystywali dziurawiec do odstraszania złych duchów. W domach wieszali jego gałązki nad obrazkami i posągami. Roślina zyskała również nazwę ziela świętojańskiego czy Świętego Jana, ponieważ kwitnie 24 czerwca.  

Jak zaparzyć napar z dziurawca?

Ziele jest składnikiem różnych preparatów w tabletkach, olejkach czy w proszku. Dziurawiec dostępny jest również w formie suszu i właśnie z niego możemy przygotować napar do picia lub stosowania zewnętrznego. 

Przygotowanie naparu jest dość proste - 1 łyżeczkę suszu zalewamy 200 ml gorącej wody i odstawiamy do zaparzenia pod przykryciem na 7 minut. Po tym czasie liście należy oddzielić od naparu. Napar z dziurawca nie jest zwykłą herbatką ziołową do codziennego picia – zanim go wypijesz, przeczytaj opisane niżej przeciwwskazania i interakcje z lekami, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza lub farmaceutę. Podrażnionej, zranionej lub chorej skóry nie przemywaj naparem bez porady lekarza.

Dziurawiec w medycynie ludowej i w lekach roślinnych

Dziurawiec należy do najlepiej zbadanych roślin leczniczych. Jego wyciągi są składnikiem leków roślinnych, które stosuje się zgodnie z ulotką lub zaleceniem lekarza – to preparaty o określonym składzie i dawce, a nie herbata z suszu. W medycynie ludowej przypisywano dziurawcowi wiele zastosowań, m.in. przy niepokoju, dolegliwościach trawiennych i drobnych zmianach skóry, jednak żadne oświadczenie zdrowotne dotyczące dziurawca w żywności, np. w herbatkach ziołowych, nie zostało zatwierdzone w UE.

Dziurawiec a depresja – co warto wiedzieć

Wyciągi z dziurawca bada się jako lek roślinny w łagodnych objawach depresyjnych, ale dotyczy to preparatów o określonym składzie, a nie naparu z suszu. Depresja jest chorobą, którą trzeba leczyć pod opieką lekarza – nie zastępuj leczenia herbatą ziołową i nie przyjmuj dziurawca na własną rękę, zwłaszcza jeśli już bierzesz leki przeciwdepresyjne (o interakcjach piszemy niżej).

Właściwości kosmetyczne dziurawca

W medycynie ludowej naparem z dziurawca przemywano skórę, a olej z dziurawca (tzw. olej świętojański) bywa składnikiem kosmetyków. Rany, ropnie, owrzodzenia i nasilony trądzik wymagają jednak porady lekarza – nie lecz ich samodzielnie naparem. Pamiętaj też, że dziurawiec może zwiększać wrażliwość skóry na słońce (o tym niżej). 

Skutki uboczne stosowania dziurawca

Najbardziej znany i najczęściej pojawiający się skutek uboczny stosowania dziurawca to nadwrażliwość na światło słoneczne (fotouczulenie) – po jego przyjęciu lub nałożeniu na skórę łatwiej o oparzenia słoneczne i przebarwienia. Dlatego w czasie stosowania dziurawca unikaj opalania, solarium i naświetlań UV, zwłaszcza jeśli masz jasną karnację. Nie stosuj go także, jeśli z powodu innych dolegliwości lub leczenia musisz przebywać na słońcu albo jesteś poddawany fototerapii. 

Przeciwwskazania do stosowania dziurawca

Dziurawiec wchodzi w interakcje z wieloma lekami – może osłabiać ich działanie albo nasilać działania niepożądane. Nie łącz go m.in. z hormonalną antykoncepcją (może zmniejszać jej skuteczność), lekami przeciwzakrzepowymi, lekami przeciwdepresyjnymi, lekami przeciwwirusowymi (np. stosowanymi w zakażeniu HIV), lekami immunosupresyjnymi (np. po przeszczepach) ani z lekami nasercowymi, takimi jak digoksyna. Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, przed wypiciem naparu z dziurawca zapytaj lekarza lub farmaceutę. 

Stosowanie naparu lub preparatów zawierających dziurawiec nie jest wskazane w przypadku kobiet w ciąży lub w okresie karmienia piersią. Nie jest podawany również dzieciom ani osobom cierpiącym na choroby wątroby. Dziurawiec powinien być zawsze stosowany pod okiem lekarza.