Melisa to jedno z najbardziej znanych ziół – jej napar o cytrynowym aromacie wiele osób pije wieczorem. Sprawdź, skąd pochodzi melisa, co zawierają jej liście, jak ją parzyć, kiedy zachować ostrożność i jak wykorzystać ją w kuchni.

Melisa lekarska

Inaczej zwana rojownikiem, pszczelnikiem, matecznikiem czy cytrynowym zielem, melisa lekarska znana jest w medycynie ludowej od wieków. Naturalnie występuje przede wszystkim w Europie Południowej, w Afryce Północnej, w Azji Zachodniej oraz w Azji Środkowej. Za to uprawia się ją niemal na całym świecie, także w Polsce.

Melisa tworzy niskie, krzaczaste kępy o intensywnie zielonych, grubszych, meszkowatych liściach. Po zgnieceniu świeżego liścia uwalnia się bardzo charakterystyczny, cytrynowy zapach. W medycynie zazwyczaj stosuje się suszone liście, które w trakcie tego procesu tracą charakterystyczny zapach.

Nazwy melisy, zarówno oficjalna, jak i dwie potoczne, nie są przypadkowe. Jest to roślina wysoce miododajna - pszczoły chętnie zbierają pyłek z jej kwiatów. Po łacinie miód to mel, natomiast pszczoła - melitta. Z kolei zgodnie z ludowymi zwyczajami, gwarancją zagnieżdżenia się pszczół w ulu po wyrojeniu było natarcie nowego ula świeżymi ziołami. Stąd rojownik oraz pszczelnik.  

Właściwości melisy – co zawierają jej liście

Liście melisy zawierają olejek eteryczny (m.in. cytral i cytronelal) – to on odpowiada za cytrynowy zapach – a także kwas rozmarynowy i flawonoidy. Melisie od dawna przypisuje się wiele zalet, a jej składniki są przedmiotem badań, jednak napar z melisy nie jest lekiem i nie zastąpi leczenia.

W medycynie ludowej napar z melisy pito także po obfitych posiłkach.

Czy melisa pomaga na uspokojenie i na sen?

Melisa najbardziej znana jest jako wieczorny napar – w tradycji ludowej pito ją przed snem, a jej cytrynowy aromat dobrze pasuje do spokojnego wieczoru. Przy kłopotach ze snem, przewlekłym zmęczeniu, lęku czy obniżonym nastroju porozmawiaj z lekarzem – napar ziołowy nie zastąpi leczenia. Jeśli lubisz wieczorne napary ziołowe, sprawdź też, czym jest herbata lawendowa – gotową mieszankę lawendy z rumiankiem znajdziesz w herbatce ziołowej na wieczór. 

Melisa w ciąży i u dzieci

Bezpieczeństwo picia melisy w ciąży i podczas karmienia piersią nie zostało dostatecznie zbadane, dlatego zanim po nią sięgniesz, zapytaj lekarza lub położną. Więcej o herbatach w ciąży piszemy we wpisie herbatki na uspokojenie w ciąży. 

Dzieciom melisę – jak każde zioło – podawaj dopiero po rozmowie z pediatrą, który oceni, czy napar jest odpowiedni dla dziecka w danym wieku.

Zastosowanie melisy w kosmetyce

Często można spotkać się z wykorzystaniem melisy w szamponach do włosów. Płukankę z melisy można przyrządzić samodzielnie w domu. Na pół litra gorącej wody wsypujemy dwie łyżki suszonych lub świeżych liści i odstawiamy na kwadrans do zaparzenia. Po tym czasie odcedzamy liście i, gdy napar przestygnie, polewamy nim skórę głowy tuż po myciu włosów. Nie spłukujemy. 

Zastosowanie melisy w kuchni

Charakterystyczny, cytrynowy aromat sprawia, że z powodzeniem melisą można zastąpić trawę cytrynową (i odwrotnie – w naparze sprawdzi się herbatka z trawą cytrynową). Świeże liście doskonale sprawdzą się również jako dodatek do jogurtów, twarożków, sałatek, potraw z mięsa czy ryb, a także do zup czy sosów. Należy jednak pamiętać, że w zetknięciu z ciepłem aromat dość szybko ulatnia się, dlatego do gorących potraw melisę dodajemy na końcu, jako dekorację.

Doskonale za to sprawdzi się latem jako dodatek do orzeźwiającego napoju. Liście melisy można delikatnie zmiażdżyć lub posiekać i zalać zimną wodą. Po kilku minutach można je odcedzić, a cały aromat pozostanie w wodzie. Ciekawą alternatywą jest również mrożenie liści w kostkach lodu i dodawanie ich do smakowych napojów. 

Jak zaparzyć melisę?

Napar do picia przygotowujemy zazwyczaj z suszonych liści. 1,5 łyżeczki suszu zalewamy 200 ml wrzącej wody i odstawiamy na 10 minut do zaparzenia pod przykryciem – wygodnie zrobisz to w jednym z naszych zaparzaczy do herbaty szklanych. Melisa nie zawiera kofeiny, dlatego wiele osób pije ją po południu i wieczorem. Inne ziołowe napary na zasypianie porównujemy w osobnym wpisie.